Odporność finansowa Polaków rośnie dzięki lepszym nawykom, a nie tylko wyższym dochodom

Optymizm rośnie, lecz wyzwania pozostają - finanse Polaków w 2025 roku

European Consumer Payment Report 2025 dla Polski pokazuje, że po kilku trudnych latach kondycja finansowa polskich konsumentów wyraźnie się poprawia. Coraz więcej osób opanowuje domowy budżet - płaci rachunki na czas, oszczędza i unika nadmiernego zadłużenia. Jednocześnie jednak nadal odczuwamy skutki wysokich kosztów życia, a wiele rodzin podchodzi do przyszłości z ostrożnym optymizmem. Poniższy artykuł podsumowuje kluczowe wnioski raportu Intrum ECPR 2025 dla Polski, skupiając się na kontroli nad finansami, odporności finansowej, preferencjach technologicznych oraz praktycznych wnioskach dla konsumentów. Dowiesz się, jak Polacy radzą sobie z finansami osobistymi, jakie wyzwania dostrzegają i jak zmieniają się ich nawyki finansowe.

Kontrola nad finansami

Polacy odzyskują kontrolę nad domowym budżetem. Aż 70% polskich konsumentów opłaca wszystkie rachunki w terminie. Ponad połowa, bo 52% badanych, co miesiąc odkłada pieniądze na fundusz awaryjny, a 46% priorytetowo traktuje oszczędzanie, nawet jeśli wymaga to rezygnacji z drobnych przyjemności. Te liczby świadczą o rosnącej dyscyplinie finansowej i zwiększonej świadomości zarządzania budżetem domowym. Co ważne, optymizm również rośnie - 49% Polaków nadal uważa, że trudno będzie im zgromadzić większy majątek, ale odsetek ten zmniejsza się na przestrzeni kolejnych lat. Poprawie ulega także sytuacja zadłużonych: tylko 11% respondentów przyznaje, że obecnie ma problem ze spłatą swoich długów, co sugeruje lepsze zarządzanie zobowiązaniami.

Mimo pozytywnych zmian, nie wszyscy mogą spać spokojnie. Wiele osób wciąż odczuwa długotrwałe skutki ostatnich kryzysów gospodarczych i z niepokojem patrzy w przyszłość.

Oto najważniejsze obawy polskich konsumentów:

• Wysokie koszty życia: 49% Polaków twierdzi, że wzrost kosztów utrzymania w ostatnich latach trwale pogorszył ich sytuację finansową. Ceny żywności, energii i innych podstawowych dóbr nadwyrężyły domowe budżety. 
• Niepewność gospodarcza: 35% odczuwa pogorszenie samopoczucia wskutek śledzenia wiadomości o niestabilności gospodarczej - ciągłe doniesienia o inflacji czy recesji budzą stres.
• Rynek pracy: 42% badanych spodziewa się znacznego wzrostu bezrobocia w kraju w ciągu najbliższych dwóch lat. Dodatkowo 22% obawia się, że rozwój sztucznej inteligencji (AI) może zagrozić ich miejscu pracy, co pokazuje mieszankę trosk o gospodarkę i postęp technologiczny.
• Koszty mieszkaniowe: 29% martwi się, że wysokie ceny najmu lub rat kredytu hipotecznego utrudnią im spokojne przejście na emeryturę. Rosnące koszty utrzymania domu mieszkania przekładają się na mniejszą pewność finansową w dłuższej perspektywie. 
• Zarządzanie długiem: 32% Polaków chciałoby poprawić swoje umiejętności zarządzania zadłużeniem, dostrzegając potrzebę lepszej edukacji w tym zakresie. 

Powyższe dane pokazują, że sytuacja finansowa Polaków jest coraz lepsza - wielu konsumentów świadomie kontroluje wydatki i unika zaległości. Jednocześnie poczucie bezpieczeństwa finansowego jest wciąż kruche u części społeczeństwa, szczególnie w obliczu rosnących kosztów życia i obaw o przyszłość. Kluczem do dalszej poprawy jest utrzymanie dobrych nawyków finansowych i reakcja na sygnały ostrzegawcze (np. sięganie po pomoc lub poradę finansową, gdy zaczynają się problemy).

Odporność finansowa Polaków

Nie wszyscy znajdują się w takiej samej sytuacji finansowej - nawet przy podobnych dochodach jedni radzą sobie świetnie, a inni zmagają z długami. Raport Intrum wprowadza Money Management Index, który mierzy, jak skutecznie konsumenci zarządzają swoimi finansami. Na jego podstawie wyodrębniono trzy grupy polskich konsumentów pod względem odporności finansowej:

Raport podkreśla, że odporność finansowa zależy od czegoś więcej niż tylko dochodów czy wieku. Nawet osoby o przeciętnych zarobkach mogą być finansowo odporne, jeśli dobrze zarządzają pieniędzmi, a wysoki dochód nie zawsze chroni przed problemami finansowymi, gdy brakuje dobrych nawyków. Z badań wynika kilka ważnych spostrzeżeń na temat tego, co wpływa na kondycję finansową Polaków: 

• Wpływ wychowania: Trudności z finansami często mają korzenie w dzieciństwie. Niemal połowa osób z grupy najmniej odpornej („Fragile”) - 47% - dorastała w domach, gdzie pieniądze były źródłem stresu i kłótni. Dla porównania, w grupie najbardziej odpornej („Resilient”) odsetek ten jest znacznie niższy. Tylko 33% osób z grupy Fragile ma dziś jasną wizję swojej finansowej przyszłości, podczas gdy wśród Resilient odsetek ten sięga 58%. Widzimy więc, że atmosfera wokół finansów w domu rodzinnym ma wpływ na późniejsze podejście do pieniędzy. 
• Znaczenie edukacji finansowej: Brak wiedzy finansowej to istotna bariera w budowaniu odporności. Zaledwie 16% konsumentów z grupy Fragile uważa, że otrzymało dobrą edukację finansową w szkole (dla porównania 23% w grupie Resilient). Podobnie tylko 22% „kruchej” finansowo grupy nauczyło się zarządzania pieniędzmi od rodziców (wobec 35% wśród odpornych). Nic dziwnego, że ponad jedna czwarta (27%) najmniej odpornych konsumentów przyznaje, iż terminologia finansowa ich przytłacza i zniechęca - trudności ze zrozumieniem pojęć finansowych utrudniają im poprawę sytuacji. Te dane potwierdzają, że edukacja finansowa (zarówno w szkole, jak i w domu) ma ogromny wpływ na przyszłą zaradność ekonomiczną. Pozytywnym akcentem jest fakt, że w skali całej UE rośnie nacisk na edukację finansową - wdrażana jest unijna strategia zwiększania kompetencji finansowych społeczeństwa, co z czasem może przełożyć się na lepszą odporność finansową kolejnych pokoleń. 

Podsumowując, odporność finansowa Polaków powoli rośnie, ale wciąż ok. 1/4 z nas pozostaje na kruchej pozycji finansowej. Kluczowe jest wzmacnianie dobrych nawyków (np. regularne oszczędzanie na „czarną godzinę”) oraz podnoszenie wiedzy finansowej - tak, aby jak najwięcej osób mogło wejść do grupy finansowo odpornych i pewnie patrzeć w przyszłość.

Preferencje technologiczne konsumentów

Technologie coraz silniej wpływają na to, jak zarządzamy finansami - od robienia zakupów po szukanie porady finansowej. Co ważne, polscy konsumenci podchodzą do nowinek bardziej świadomie i ostrożnie niż jeszcze kilka lat temu. Raport ECPR 2025 wyróżnia 3 kluczowe trendy technologiczne w finansach osobistych:

• AI zyskuje zaufanie konsumentów. Sztuczna inteligencja przestaje być novum budzącym wyłącznie obawy - coraz więcej osób dostrzega jej praktyczne korzyści. Tylko 22% polskich konsumentów obawia się dziś, że generatywna AI odbierze im pracę, co jest porównywalne z rokiem poprzednim (20%). Jeszcze mniej, bo 21%, martwi się, że brak umiejętności pracy z AI może wkrótce zaszkodzić ich karierze. Jednocześnie rośnie odsetek osób korzystających z narzędzi AI, takich jak ChatGPT, aby lepiej zrozumieć zawiłe warunki finansowe i regulaminy. Zmniejszają się też lęki o prywatność - 32% konsumentów w ogóle nie obawia się o bezpieczeństwo danych osobowych przy korzystaniu z AI, podczas gdy rok wcześniej taki spokój deklarowało tylko 20%. Co więcej, rosnąca akceptacja AI przekłada się na gotowość do zaufania jej w poważnych sprawach: już 32% Polaków czuje się komfortowo z decyzjami kredytowymi podejmowanymi przez algorytmy (wobec 17% rok wcześniej). Ciekawostką jest fakt, że 19% badanych przyznaje, iż prędzej zataiłoby prawdę przed człowiekiem niż przed sztuczną inteligencją - co sugeruje rosnące przekonanie o bezstronności AI. Wniosek: Polacy coraz chętniej oswajają technologię AI w finansach, traktując ją jako narzędzie pomocne, o ile jest bezpieczna i zrozumiała. 
• Mniej impulsywnych zakupów online. Wygoda zakupów internetowych jest ogromna - dziś aż 77% Europejczyków kupuje produkty i usługi online. Jednak konsumenci zaczynają bardziej świadomie podchodzić do ryzyka nadmiernych wydatków w sieci. Tylko 28% Polaków deklaruje, że robi więcej spontanicznych zakupów online niż dwa lata temu - w 2024 roku odsetek ten wynosił jeszcze 37%. Widać więc wyraźny spadek skłonności do impulsywnego kupowania. Jednym z czynników, które wcześniej napędzały wydatki, były zakupy na raty „kup teraz, zapłać później” (BNPL). Rynek BNPL w Europie rósł w latach 2021–2024 imponująco - o ponad 20% rocznie, zachęcając wiele osób do wydawania pieniędzy, których fizycznie jeszcze nie miały. Teraz jednak konsumenci podchodzą do takich opcji ostrożniej. 56% Polaków twierdzi, że nie jest bardziej skłonnych do zakupów u sprzedawców oferujących BNPL, podczas gdy rok wcześniej odsetek ten wynosił 52%. Ta rosnąca powściągliwość sugeruje, że coraz więcej osób zdaje sobie sprawę z pułapek nadmiernego zadłużania się. Innymi słowy: technologie płatnicze nadal ułatwiają życie, ale Polacy uczą się z nich korzystać z głową, by nie nadwyrężyć domowego budżetu.
• Ostrożność wobec presji social media. Media społecznościowe nieraz wpływają na nasze decyzje finansowe - reklamy, rekomendacje influencerów czy porównywanie się ze znajomymi mogą kusić do wydatków. Jednak z raportu wynika, że Polacy coraz lepiej filtrują te wpływy. Aż 70% respondentów uważa, że social media kreują nierealistyczne oczekiwania finansowe. Prawie co trzeci konsument przyznaje, że presja, by dorównać stylowi życia influencerów, negatywnie odbiła się na jego zdrowiu psychicznym. Najmocniej odczuwają to osoby o najsłabszej kondycji finansowej (grupa Fragile), dla których bombardowanie „idealnym” życiem innych jest szczególnie frustrujące. Dobrą wiadomością jest jednak to, że internauci zaczynają stawiać opór. W porównaniu z 2024 rokiem mniej osób ulega reklamom i modom z mediów społecznościowych - odsetek osób robiących impulsywne zakupy pod wpływem social media spadł z 36% do 30%. Wciąż jednak 13% badanych przyznaje, że presja ze strony influencerów skłoniła ich do zaciągnięcia długu, co pokazuje, że wpływ mediów społecznościowych bywa niebezpieczny. Wniosek: Polscy konsumenci są coraz bardziej świadomi manipulacji online - korzystają z social media, ale zachowują zdrowy dystans, starając się podejmować własne decyzje finansowe niezależnie od internetowej mody.

Wnioski dla konsumentów

European Consumer Payment Report 2025 maluje obraz polskiego konsumenta, który uczy się na doświadczeniach ostatnich lat. Z jednej strony rośnie finansowy optymizm i zaradność - przykładamy większą wagę do terminowego płacenia rachunków, oszczędzania i unikania długów. Z drugiej strony, wiele osób nadal odczuwa niepewność związaną z kosztami życia, przyszłością zatrudnienia czy zmianami technologicznymi. Jakie praktyczne lekcje płyną z tych obserwacji dla nas, konsumentów?

• Buduj poduszkę finansową: Jeśli to możliwe, oszczędzaj regularnie nawet drobne kwoty. Większość Polaków deklaruje odkładanie na fundusz awaryjny i to pomaga spokojniej reagować na niespodziewane wydatki.
• Pilnuj domowego budżetu: Podstawą kontroli nad finansami jest terminowe opłacanie rachunków i unikanie zaległości. Planowanie wydatków i priorytetyzacja potrzeb (przed zachciankami) naprawdę działa - co pokazuje rosnąca dyscyplina finansowa w Polsce.
• Zwiększaj wiedzę finansową: Edukacja finansowa to inwestycja, która się opłaca. Warto poszerzać swoją wiedzę o zarządzaniu pieniędzmi - czy to poprzez kursy, poradniki, czy rozmowy z doradcą. Lepiej rozumiejąc pojęcia finansowe i mechanizmy rządzące gospodarką, będziesz podejmować bardziej świadome decyzje i mniej stresować się o pieniądze.
• Korzystaj z technologii mądrze: Nowe narzędzia (od aplikacji bankowych po AI) mogą ułatwić życie - np. podpowiedzą, jak rozłożyć raty, albo wyjaśnią zawiły język umowy. Nie bój się ich, ale też zachowaj ostrożność. Unikaj podejrzanych ofert w internecie, nie ulegaj każdej reklamie i myśl krytycznie zanim klikniesz „kup teraz, zapłać później”.
• Zachowaj równowagę: Pamiętaj, że media społecznościowe to nie jest pełen obraz rzeczywistości. Nie warto porównywać swojego życia finansowego do idealizowanych zdjęć w internecie. Dbaj o własne cele i bezpieczeństwo finansowe we własnym tempie. Jeżeli czujesz presję albo zaczynasz tracić kontrolę nad wydatkami, zrób krok wstecz i przemyśl, co jest naprawdę ważne.

Na koniec warto podkreślić: kondycja finansowa polskich konsumentów w 2025 roku jest lepsza niż w poprzednich latach. Udało nam się wiele nauczyć i dostosować do trudnych warunków. Aby ten pozytywny trend kontynuować, trzymajmy się dobrych nawyków, uczmy się przez całe życie i korzystajmy z dostępnych narzędzi z rozwagą. Dzięki temu z większym spokojem stawimy czoła przyszłym wyzwaniom - niezależnie od tego, czy będą to kolejne zawirowania gospodarcze, czy nowe finansowe technologie.

Chcesz poznać wszystkie szczegóły? Pełna wersja raportu o odporności finansowej i nawykach (European Consumer Payment Report 2025) jest dostępna na stronie Intrum.

Poznaj inne publikacje