Anatomia budżetu Europejczyka: wnioski z European Consumer Payment Report 2026

European Consumer Payment Report 2026 (ECPR26), raport Intrum opisuje, jak Europejczycy zarządzają budżetami, pożyczają pieniądze i korzystają z nowych technologii. Poniżej przedstawiamy najważniejsze wnioski, ze szczególnym uwzględnieniem sytuacji finansowej Polaków.

Iluzja stabilności: co mówią ogólne statystyki

Na pierwszy rzut oka dane ECPR26 są uspokajające:

• 80% Europejczyków deklaruje, że stać ich na pokrycie podstawowych potrzeb i terminowe opłacenie rachunków (w Polsce: 82%).
• 71% Europejczyków i 67% Polaków poradziłoby sobie z nieplanowanym wydatkiem rzędu 400 euro.

Po głębszej analizie obraz przypomina dom o ładnej elewacji, pod którą pękają fundamenty. Konsumenci coraz częściej utrzymują płynność dzięki zadłużeniu.

Kredyt na codzienne rachunki: rekordowe wskaźniki

Najbardziej niepokojące dane dotyczą finansowania codzienności długiem:

• Europa: odsetek osób korzystających z pożyczek lub kart kredytowych do opłacania rachunków wzrósł z 24% w 2019 r. do 56% obecnie.
• Polska: wskaźnik wynosi 44%, wobec 31% rok wcześniej. To najwyższy wynik w historii badania.
• Opóźnione płatności: 29% konsumentów, zarówno w Europie, jak i w Polsce, spóźniło się z opłaceniem rachunku przynajmniej raz w ciągu ostatnich 12 miesięcy. W Polsce 14% badanych spóźniło się z dwoma lub więcej rachunkami.

Sytuację komplikuje otoczenie makroekonomiczne. Decyzje o stopach procentowych, inflacja i ceny energii podnoszą koszt pieniądza, a wraz z nim ryzyko problemów z płynnością.

Money Management Index: trzy grupy konsumentów

Średnie statystyczne zacierają prawdziwy obraz sytuacji. Dlatego Intrum wprowadziło Money Management Index, który dzieli konsumentów na trzy segmenty według odporności finansowej.

Fragile (Wrażliwi) - 19% Europejczyków - to osoby pod silną presją finansową.

• W Polsce 64% z nich opóźnia płatności (rok wcześniej: 52%).
• 66% pożycza na codzienne rachunki.
• Główna przyczyna opóźnień to brak pieniędzy (46%).
• Są 18-krotnie bardziej skłonni ignorować wiadomości od wierzycieli niż grupa stabilna.

Coping (Radzący sobie) - 65% Europejczyków - największa grupa radzi sobie z bieżącymi wydatkami, ale ma ograniczoną odporność na nieoczekiwane kryzysy.

• Opóźnienia wynikają głównie ze zwykłego zapomnienia (69%).
• Brak środków deklaruje zaledwie 6% z nich.

Resilient (Odporni) - 16% Europejczyków - to osoby stabilne finansowo, zdolne absorbować wstrząsy cenowe.

• W Polsce 80% buduje poduszkę finansową.
• Po finansowanie zewnętrzne sięga tylko 21%.
• Z płatnościami spóźnia się 12%.

Wniosek: ta sama sytuacja, czyli opóźniona płatność, ma zupełnie inne przyczyny w każdej grupie. Wymaga to różnych strategii komunikacji i wsparcia.

BNPL: wygoda czy deska ratunku?

Płatności odroczone BNPL (Buy Now, Pay Later) to jedno z najdynamiczniej rozwijających się narzędzi finansowych.

BNPL w Polsce:

• 37% Polaków skorzystało z BNPL w ostatnich 12 miesiącach.
• 9% robi to regularnie, co najmniej raz w miesiącu.

Dwie funkcje tego samego narzędzia:

• Resilient i Coping: BNPL to kwestia wygody (44%), okazja do skorzystania z cashbacku (31%) lub elastyczne narzędzie płatnicze.
• Fragile: BNPL to deska ratunku. 47% używa go, by dotrwać do wypłaty, a 32% przyznaje, że bez niego nie sfinalizowałoby zakupu podstawowych dóbr.

Znaczenie dla e-commerce: aż 39% konsumentów chętniej wybiera sprzedawców oferujących płatności odroczone. Dla firm handlowych BNPL jest więc ważnym elementem propozycji wartości, a nie tylko dodatkiem finansowym.

Sztuczna inteligencja w finansach osobistych

AI wkracza w domowy budżet, ale jej adopcja napotyka bariery psychologiczne.

• Europa: 29% konsumentów używa AI do zarządzania finansami (dwukrotny wzrost względem 2025 r.).
• Polska: 15% (wzrost z 10%).

Obawy Polaków:

• 59% obawia się decyzji finansowych podejmowanych przez algorytmy, bo mogą one ignorować indywidualną sytuację.
• 57% obawia się o bezpieczeństwo danych.

Zasada Human-in-the-Loop: 51% Polaków deklaruje większe zaufanie do systemów AI, jeśli w razie potrzeby mogą porozmawiać z żywym konsultantem.

Paradoks grupy Fragile: 63% wrażliwych finansowo konsumentów deklaruje większą szczerość wobec cyfrowego asystenta niż wobec człowieka. AI chroni ich przed poczuciem wstydu i oceny, co otwiera nowe możliwości w obszarze windykacji i wsparcia zadłużonych.

Najważniejsze wnioski

• Rekordowe zadłużenie na rachunki: 56% Europejczyków i 44% Polaków finansuje bieżące zobowiązania kredytem.
• Różne motywacje: BNPL i opóźnienia w płatnościach mają odmienne podłoże w każdym segmencie. Fragile szuka płynności, Coping zapomina o terminach, Resilient korzysta z wygody.
• Człowiek w erze AI: sztuczna inteligencja jest pomocnym narzędziem, ale zaufanie konsumentów wymaga zachowania kontaktu z człowiekiem.